Mbegu za matumaini kwa afya ya akili ya wakulima
Kwa muda mrefu wakipuuzwa, wakulima wanapata usaidizi unaolingana na changamoto za maisha ya vijijini.
by Elizabeth Hewitt | Picha na Kathryn Gamble
4 Sept 2024Kwa karibu miongo minne, Dorothy na Don Harms walifungamanisha maisha yao na mahitaji ya ng’ombe wao wa maziwa. Kukamua mara mbili kila siku. Mbio za misimu za kupanda na kuvuna mahindi na alfafa kwa ajili ya malisho. Akiwa kizazi cha nne katika familia yake kuendesha shamba la maziwa la Reedsburg, Wisconsin, Don Harms alimjua kila mmoja wa ng’ombe wao 130 kwa jina. Kwa watu wengi wanaofanya kazi katika kilimo, Dorothy Harms anasema, ukulima ni sehemu ya utambulisho wao. “Si kazi yao,” anasema. “Ndio wao walivyo.”
Lakini ratiba hiyo ngumu ilileta athari, hivyo polepole walibadilika, wakaanzisha biashara ya utalii ya mapumziko shambani, wakahamia kufuga ng’ombe wa nyama, na wakauza kundi lao la ng’ombe wa maziwa kidogo kidogo hadi walipoachana na ng’ombe 25 wa mwisho miaka mitano iliyopita. Katika majuma yaliyofuata, wenzi hao waliomboleza. Mwili wa Dorothy Harms, ambao ulikuwa umezoea kazi ngumu lakini yenye kuridhisha, ulitamani kwenda zizini. Mume wake alipambana na wasiwasi na akatumia pombe kujituliza. “Haukuwa mwaka rahisi,” anasema.
Ikiwa wewe au mtu unayemjua anakabiliwa na dharura ya afya ya akili, wasiliana na 988 Suicide & Crisis Lifeline nchini Marekani kwa kupiga simu au kutuma ujumbe kwa 988 au kwa kwenda kwenye 988lifeline.org. Ikiwa uko nje ya Marekani, tembelea findahelpline.com ili uunganishwe na huduma katika nchi yako.
Karibu wakati huohuo, mkulima mwingine katika jamii yao, rafiki wa karibu wa familia ya Harms, alijiondoa uhai. Jamii ilipokusanyika kuisaidia familia yake, mkulima mwingine alieleza kwa uwazi jinsi alivyokuwa akipambana na mawazo ya kujiua. Katika mojawapo ya mikusanyiko hiyo ya jamii, Dorothy Harms alipata habari kuhusu fursa ya kujaribu ushauri nasaha kwa kutumia vocha kutoka idara ya kilimo ya Wisconsin, na wanandoa hao waliona uzoefu huo kuwa na manufaa kwa kiasi fulani katika kushughulikia hisia zao. Katika mji wa kilimo wa Reedsburg, mada ya afya ya akili, ambayo mara nyingi huwekwa faraghani, ghafla ilikuwa wazi kwa wote.
Mazungumzo hayo yaliwaongoza watu katika eneo hili la kusini-kati mwa Wisconsin kuanzisha Farmer Angel Network, shirika linalowaunganisha wataalamu wa sekta ya kilimo na familia zao na rasilimali za afya ya akili. Kundi hilo hujenga hali ya jamii kupitia matukio kama vile usiku wa sinema za kuendesha gari na huwafunza watoa huduma za afya kuelewa vyema shinikizo za kipekee za kilimo. Dorothy Harms, mwanzilishi mwenza na rais wa bodi, anasema mtandao huo ni rasilimali ambayo watu wanajua wanaweza kuitegemea wanapohitaji msaada. “Kuna upweke mwingi, mara nyingi, katika kilimo,” anasema. “Kwa kuwa na fursa ya ushirika na watu kushiriki yanayoendelea, hufungua tu milango kwa majadiliano zaidi yanayowezekana, majadiliano ya kina zaidi.”
Dorothy na Don Harms pamoja na mbwa wao Max kwenye malisho wakihamisha ng'ombe wa nyama.
Kwa hisani ya Dorothy Harms
Maisha ya wakulima yanaathiriwa na mambo mengi yasiyo ndani ya uwezo wao kudhibiti, kuanzia mabadiliko ya masoko ya kimataifa hadi hali mbaya ya hewa inayoweza kuharibu msimu mzima wa kilimo. Shinikizo hizi zinachangia ongezeko la tatizo la afya ya akili katika sekta ya kilimo. Kiwango cha kujiua miongoni mwa wakulima na wafugaji wanaume nchini Marekani ni karibu asilimia 60 zaidi kuliko kile cha wanaume wote wa umri wa kufanya kazi, na wakulima wana viwango vya juu zaidi vya mfadhaiko, wasiwasi, na hatari ya kujiua kuliko idadi ya watu kwa ujumla.
Katikati ya hali hii, juhudi zinaongezeka za kupunguza unyanyapaa na kuboresha upatikanaji wa huduma za kusaidia afya ya akili. Simu za dharura za msaada na tiba kwa njia ya mtandao zinafanya kazi pamoja na mipango ya kijamii ya msingi, kama vile Farmer Angel Network, ili kufungua mazungumzo kuhusu afya ya akili miongoni mwa wakulima na majirani.
“Tunachojaribu kufanya ni kutambua kwamba kuna wigo wa mahitaji na kiwango cha faraja,” anasema Josie Rudolphi, profesa msaidizi na mtaalamu wa ugani katika Chuo Kikuu cha Illinois ambaye amefanya utafiti kuhusu msongo wa wakulima. “Tunajaribu kutoa orodha ya rasilimali katika wigo huo.”
KWA WAKULIMA WENGI, BIASHARA NI YA KIBINAFSI. Katika mashamba yanayoendeshwa na familia, mara nyingi hakuna mgawanyiko wazi kati ya kazi na maisha ya nyumbani, kulingana na Remington Rice, ambaye anaongoza mradi wa Managing Farm Stress wa Michigan State University Extension. Alikulia kwenye shamba la ng’ombe la familia yake, ambako baba yake bado anaweza kuona ng’ombe kutoka dirisha la chumba chake cha kulala. “Kilimo kinaweza kuwa zaidi mtindo wa maisha kuliko kazi ya saa za kawaida,” anasema.
Hili linafanya shinikizo za kipekee za ukulima kuwa vigumu kutenganisha na maeneo mengine ya maisha, Rice anasema. Kutokuwa na uhakika huko ni kwa kiwango kikubwa: Kitu chochote kuanzia baridi ya mwisho wa msimu hadi mabadiliko katika masoko ya kimataifa ya bidhaa kinaweza kuathiri usalama wa kifedha wa shamba.
(Kutoka kushoto) Kathy Fahy, Rotarian wa muda mrefu, katika shamba lake huko Bancroft, Iowa. Wakulima Tim Bernhard (kushoto), mwanachama wa Rotary Club of Bancroft Area, na Tony Heldorfer, kaka yake Fahy.
Utafiti wa mwaka 2018 wa wakulima na wafugaji vijana katika eneo la Midwest uligundua kuwa zaidi ya nusu ya waliohojiwa walitimiza vigezo vya mfadhaiko, na asilimia 71 walionyesha dalili za ugonjwa wa wasiwasi wa jumla. Marekani si pekee. Nchini India, ambako hali kali za hewa zinazoendeshwa na mabadiliko ya tabianchi zinapunguza mavuno, takriban wakulima na wafanyakazi wa mashambani 30 walijiua kila siku mwaka 2022.
Lakini wakulima wengi huepuka kuzungumzia changamoto zao, hali ambayo Rice anaieleza kuwa inatokana na mtazamo wa kujitegemea bila kuomba msaada. “Sikuwahi kumsikia babu yangu akisema alikuwa na msongo wa mawazo au kwamba alikuwa na huzuni,” Rice anasema. “Ingawa ilikuwa wazi kwetu sote kwamba alikuwa akipambana wakati fulani, hakuwahi kusema hilo kwa sauti.”
Huenda hilo linabadilika. Kadiri ufahamu wa masuala ya afya ya akili vijijini unavyoongezeka, ndivyo pia idadi ya juhudi za kuyakabili inavyoongezeka, ikiwemo ufadhili kupitia sheria ya shirikisho ya farm bill ya mwaka 2018 ili kujenga mtandao wa kuwasaidia wakulima kupitia vituo vya kikanda. Rice ana matumaini kwamba mkusanyiko huu wa juhudi unaleta mabadiliko. Katika kura ya maoni ya Farm Bureau ya mwaka 2021, watu wengi wazima wa vijijini walisema bado kulikuwa na unyanyapaa kuhusu afya ya akili katika jamii ya kilimo, lakini asilimia 92 ya wakulima na wafanyakazi wa mashambani walihisi wako huru kuzungumza na rafiki au mwanafamilia kuhusu afya ya akili, ongezeko la asilimia 22 kutoka mwaka 2019.
WAKATI WAKULIMA WALIPOLETEKA mavuno ya mahindi na soya kwa vyama vya ushirika vya eneo la Dickinson County, Iowa, mwaka 2022, wengi waliondoka na kitu kisichotarajiwa: kifurushi kidogo cha zawadi. Kila kifurushi kilikuwa na biskuti, kipande cha granola, chupa ya maji, na kadi ndogo iliyosomeka: “Kufanya kazi katika sekta ya kilimo kunaweza kuleta msongo. Ni sawa kuomba msaada.” Upande wa pili kulikuwa na msimbo wa QR wa kupata orodha ya rasilimali za afya ya akili za eneo hilo.
Katika msimu huo wa vuli, vifurushi 760 vya zawadi viligawiwa na Rotary Club of Iowa Great Lakes (Spirit Lake), ambayo ilikuwa sehemu ya muungano uliowajumuisha watoa huduma za afya wa eneo hilo, maofisa wa shule, na maofisa wa rasilimali wa kaunti waliolenga kuwaunganisha wakazi na huduma za msaada wa afya ya akili.
Wakulima walionekana kuwa mahali pa wazi pa kuanzia, anasema Kathy Fahy, Rotarian wa muda mrefu aliyesaidia kuongoza juhudi hiyo. Fahy alikulia katika shamba la familia yake, mwendo wa takriban saa moja kwa gari kutoka Spirit Lake, wakati wa mgogoro wa kilimo wa miaka ya 1980 ambapo viwango vya juu vya madeni na bei za chini za mazao vilisababisha mamia ya maelfu ya mashamba kufungwa. Sasa anaendesha shughuli ya ekari 800 ya soya na mahindi pamoja na kaka yake. Kila msimu huhitaji uwekezaji mkubwa wa muda na fedha ili kuanza. Msimu huu wa kuchipua, hali ya hewa ya mvua iliwafanya wasubiri kupanda mazao yao. “Mikazo ya kilimo ni halisi,” anasema.
(Kutoka kushoto) Wanachama wa Rotary Tim na Carole Bernhard wa Rotary Club of Bancroft Area walikutana na Kathy Fahy na Katy Carey wa Rotary Club of Iowa Great Lakes (Spirit Lake) katika tukio la kusambaza mifuko ya zawadi yenye rasilimali za afya ya akili.
Siku moja mwaka 2005, mamake Fahy — ambaye Fahy humwita “mwanamke shupavu wa shambani” — alitoweka. Siku iliyofuata, wanajamii walipokusanyika kusaidia kutafuta shambani, mamake Fahy alijaribu kupanda na kutoka kwenye mlango wa roshani uliokuwa juu kwenye ghala kubwa.
Fahy alikimbilia ndani ya ghala na kupanda marobota ya nyasi kwa haraka ili amvute mamake nyuma kutoka ukingoni. Fahy alipomuuliza alikuwa akifanya nini, alijibu kwamba alitaka kuwa pamoja na mamake, ambaye alikuwa amefariki miezi michache iliyopita. Fahy hakuwa na wazo lolote kuhusu jinsi mamake alivyokuwa akipitia wakati mgumu.
Kuna utamaduni wa kunyamaza kuhusu matatizo ya kihisia miongoni mwa familia nyingi za wakulima, Fahy anasema. “Tulihitaji kumfanya aelewe kwamba ni sawa kuzungumza.”
Mamake Fahy alipata matibabu ya afya ya akili, ambayo yalimsaidia kukabiliana na huzuni yake na kuifanya familia nzima ichukue mtazamo ulio wazi zaidi kuhusu afya ya kihisia. Uzoefu huo ulisaidia kuunda mbinu ya faragha ambayo klabu ya Iowa Great Lakes ilitumia ilipowafikia wakulima. Tangu wakati huo, klabu hiyo imefanya kazi kwenye mipango mingine ya kuwaunganisha watu na huduma za afya ya akili, ikiwemo matukio kupitia shule. Kwa kuanzisha mazungumzo na vijana, wanatumaini athari zake zitaenea katika familia ili kupunguza unyanyapaa. Wakati huo huo, kusambaza mifuko ya zawadi kutoka kwa vyama vya ushirika vya nafaka na wauzaji wa mashine za shambani kulitoa njia ya kimya ya kuweka rasilimali moja kwa moja mikononi mwa wakulima na wafanyakazi wa mashambani. “Hatukutaka kuwafanya watu waogope na kuondoka,” Fahy anasema.
Msimbo wa QR kutoka kwenye mifuko ya zawadi umechanganuliwa takriban mara 200, ukiwaunganisha watu na tovuti (letstalkdickinson.org) yenye taarifa kuhusu dalili za msongo wa shambani, viungo vya rasilimali kama vile nambari za msaada wa dharura, na mwongozo wa jinsi ya kumpata mtoa huduma ya afya ya akili.
KUPANUA UPAKANIKANAJI WA HUDUMA ZA AFYA YA AKILI kumeibuka kama kipaumbele kwa maeneo ya vijijini. Baadhi ya majimbo hutoa programu zinazofanya huduma hizi kuwa za bure kwa wakulima. Hata hivyo, kupata watoa huduma kunaweza kuwa changamoto. Kufikia mwaka 2019, asilimia 70 ya kaunti zisizo za miji nchini Marekani hazikuwa na daktari bingwa wa magonjwa ya akili, na karibu nusu hazikuwa na mwanasaikolojia.
Tiba kwa njia ya mtandao inasaidia, kulingana na Rice wa MSU, ambayo huwaunganisha wakulima wa Michigan na huduma za bure za afya ya akili mtandaoni. Vikao vya mtandaoni pia vinasaidia kushinda unyanyapaa kwa sababu vinarahisisha kukutana kwa faragha na havihitaji mtu kuchukua muda wa kuondoka shambani.
Mahitaji huko Michigan yameongezeka tangu programu hiyo ianze mwaka 2020, wakati watu 20 waliwasiliana. Idadi hiyo ilipanda hadi 53 kufikia 2022 na imeendelea kuwa thabiti.
Mbinu nyingine imekuwa nambari za simu za msaada, juhudi inayofadhiliwa na Idara ya Kilimo ya Marekani. Katika miaka ya karibuni, nambari ya msaada ya Iowa Concern imepanuliwa kuhudumia majimbo 12 ya Magharibi ya Kati kwa msaada wa saa zote, pamoja na rasilimali za kisheria na kifedha, kwa wakulima wanaokabiliana na msongo wa mawazo.
Kadi ya posta inayotangaza rasilimali za afya ya akili kwa wafanyakazi wa kilimo wa maeneo ya vijijini.
Mahusiano na familia na majirani pia ni muhimu. Mipango ya kukabiliana na msongo wa wakulima imejikita katika kuwafunza wanajamii kuhusu uelewa wa msingi wa afya ya akili.
Norlan Hinke, mtaalamu wa masuala ya fedha katika Iowa State University Extension and Outreach, amesambaza maelfu ya vijikaratasi vya afya ya akili kote Iowa. Akiwa Rotarian tangu 2004 na gavana mteule wa District 6000, Hinke amezungumza na vilabu vya Rotary na kujumuisha kampeni inayolenga kilimo katika kazi ya tawi la wilaya la Rotary Action Group on Mental Health Initiatives.
Amewapa watu wanaofanya kazi zinazohusiana na kilimo taarifa, kama vile madaktari wa mifugo, maafisa wa benki na wasambazaji wa mashine, kwa sababu wako katika nafasi nzuri ya kusikia pale wakulima wanapokuwa wanapitia changamoto. Muuzaji mmoja wa vifaa ambaye Hinke alizungumza naye alikuwa na shauku ya kushiriki vijikaratasi kuhusu msongo wa wakulima na wafanyakazi wake. “Wauzaji wake walimwambia walikuwa wakitumia muda mwingi kusikiliza na kushauri kama walivyokuwa wakitumia kuuza vifaa vya kibiashara,” Hinke anasema.
MKULIMA MMOJA KIJANA ALIKUWA AKIJIANDAA kurithi shamba la familia. Mtu huyo alikuwa ameshiriki katika kilimo na alikuwa amewekeza katika vifaa vya shambani. Lakini wazazi wake, walio katika miaka yao ya 70, hawakuwa tayari kabisa kuzungumzia mpango wa baadaye.
Mkulima huyo kijana alieleza msongo uliosababishwa na hali hiyo yenye sintofahamu katika tukio la mtandaoni la “resiliency circle” lililolenga kuwasaidia watu wa sekta ya kilimo kukabiliana na mabadiliko ya mashamba. Likiongozwa na mshauri nasaha, washiriki 20 kila mwezi hushiriki uzoefu na wasiwasi wao kwa kuandika na kwa kuzungumza bila kujitambulisha, bila kutumia video au maelezo ya utambulisho. Vipindi hivyo huwasaidia watu kushughulikia masuala ya vitendo ya mabadiliko ya mashamba na hisia changamano zinazoandamana nayo, kama vile kupoteza na huzuni.
Ingawa miadi ya tiba na simu za dharura za msaada ni chaguo muhimu za afya ya akili, anasema Monica McConkey, mshauri nasaha anayeishi Minnesota ambaye amebobea katika sekta ya kilimo na anaongoza miduara hiyo, nafasi hizi za mtandaoni zinazofanana na vikundi vya usaidizi zinaweza kuwa rahisi zaidi kufikika. Watu husikiliza wakiwa wanaendesha trekta au wanafanya kazi za shambani. “Ni chaguo lisilo na vizuizi,” anasema. “Si lazima useme chochote. Si lazima ulipe chochote.”
Miduara hii ya ustahimilivu inaendeshwa na mradi wa Cultivating Resiliency for Women in Agriculture wa Upper Midwest Agricultural Safety and Health Center. Mradi huu ulianzisha “coffee chats” za mtandaoni mwaka 2019 ili kuwapa wakulima nafasi ya kuzungumza na wenzao kuhusu changamoto. Miduara ya ustahimilivu — inayolenga mabadiliko ya mashamba na shinikizo mahsusi linalowakabili wanawake katika kilimo — ilianza mwaka 2022. Programu hizi zimekua na kuwafikia karibu washiriki 900, wengi wao wakiwa wanawake, kutoka karibu kila jimbo la Marekani, majimbo matano ya Kanada, na nchi nyingine kadhaa. “Hakuna msaada wa kutosha katika maeneo ya vijijini,” anasema Doris Mold, mfugaji wa ng’ombe wa maziwa kutoka Wisconsin ambaye anaongoza kwa pamoja mradi wa Cultivating Resiliency. “Kwa hiyo tunajaribu tu kutoa huduma za ziada.”
Mandhari kutoka shamba la Kathy Fahy.
Msaada wa rika unaweza pia kuwa wa kufariji zaidi kwa wakulima kuliko kuzungumza na watoa huduma za afya ya akili, ambao si kila mara huelewa shinikizo na mtindo wa maisha wa wakulima. Mold amesikia kuhusu washauri wanaowashauri wafugaji wa ng’ombe wa maziwa kwamba wachukue mapumziko ya wiki chache kazini, jambo ambalo karibu haliwezekani kwa mwendeshaji wa shamba. Programu za Cultivating Resiliency huziba mapengo hayo. Mwanamke mmoja alimwambia Mold kwamba programu hiyo “iliokoa maisha yake.”
Juhudi za kuwasaidia wakulima pia zinatazama zaidi ya dalili za msongo wa mawazo ili kushughulikia visababishi vya msingi. Shirika lingine linalolenga wanawake katika kilimo, Annie’s Project, hutoa kozi zinazofundisha ujuzi wa kusimamia fedha za shamba na uuzaji. Kulingana na Karisha Devlin, ambaye anaongoza pamoja Annie’s Project na Mold, programu hiyo imeonekana kuwa ya thamani hasa kwa mitandao inayojengwa miongoni mwa wakulima wanawake.
Devlin, mwanachama wa muda mrefu wa Rotary Club of Knox County huko Missouri, anasema mahusiano hayo huwasaidia wakulima kukabiliana na hali zenye msongo. “Kuweza kufanya miunganisho hiyo na kuwa na kundi hilo la rika ni jambo lenye nguvu sana kwa wanawake,” Devlin anasema.
MSU Extension pia inalenga kushughulikia visababishi vya ndani zaidi vya msongo, kwa kutoa viungo vya tiba kwa njia ya mtandao pamoja na miongozo ya kupanga bajeti ya shamba na mikakati ya kusimamia athari za hali mbaya ya hewa, kama vile kuvuna soya iliyoharibiwa na baridi kali. Rice mara nyingi hutoa mawasilisho ya kuzuia kujiua katika mikusanyiko ya jumla zaidi, kama vile matukio ya kupanga urithi wa shamba au mikutano ya Farm Bureau. Kuunganisha afya ya akili na rasilimali za kilimo huwafanya watu wawe na uwezekano mkubwa zaidi wa kushiriki.
Kwa baadhi ya wakulima, kushughulikia visababishi vya msingi vya msongo kunaweza kumaanisha kutafuta njia nyingine za kuingiza mapato. Kuongezeka kwa nishati jadidifu kote Midwest kumewapa baadhi ya wakulima fursa za kuanzisha mtiririko thabiti wa fedha kwa kuweka mitambo ya upepo kwenye ardhi yao.
Takriban mwaka 2009, wakati shirika la huduma za umeme la Michigan, Consumers Energy, lilipokuwa likitafuta maeneo ya kuweka mitambo ya upepo katika Mason County, Ralph Lundberg alijiandikisha kwa shamba la familia yake, ambalo alikuwa akiendesha tangu 1980.
Mitambo ya upepo inaweza kuwapa wakulima chanzo thabiti cha mapato.
“Sisi si wacheza kamari,” Lundberg anasema. “Lakini msimu huu wa kuchipua, kati ya mbegu za mahindi, dawa ya kuua magugu na mbolea, tutaweka dola 150,000 ardhini kisha tuketi tusubiri na kutumaini tupate mvua ya kutosha na mwanga wa jua wa kutosha ili mazao yastawi.
“Kwa maana hiyo, sisi ni wacheza kamari.”
Lakini Lundberg pia ana mitambo mitano ya upepo kwenye ardhi yake inayozalisha mrabaha wa kila mwaka wa dola 10,000 hadi 25,000. Mapato hayo karibu yanatosha kulipia bili za kodi ya mali.
Kubadilisha vyanzo vya mapato si rahisi kila wakati wala si gharama nafuu kwa wakulima, anasema Rudolphi wa Chuo Kikuu cha Illinois. Lakini fursa kama hizo za mtiririko thabiti wa fedha zinaweza kupunguza shinikizo. “Inatoa mapato ya kudumu ambayo familia nyingi za wakulima hazijawahi kuyajua,” anasema.
Familia ya Harms, huko Wisconsin, imezoea maisha bila ng’ombe wao wa maziwa. Ng’ombe wa nyama wanaowafuga sasa wanahitaji kazi ndogo zaidi, na huuza nyama moja kwa moja kutoka shambani mwao, jambo linalowapa udhibiti mkubwa zaidi wa kifedha kuliko waliokuwa nao katika soko la bidhaa za maziwa. Binti yao mkubwa na mume wake wanajiandaa kuchukua usimamizi wa shamba.
Na ushawishi wa Farmer Angel Network umeongezeka. Kundi hilo halifikii tu familia za wakulima kote katika kaunti kupitia matukio yakiwemo mikusanyiko ya aiskrimu na kifungua kinywa cha wakulima wa kaunti, bali pia linahamasisha mitandao ya afya ya akili katika maeneo mengine. Tawi jingine lilianzishwa hivi karibuni kaskazini magharibi mwa Wisconsin. Mitandao hii ya kijamii ya msingi hujenga uhusiano na hali ya kuhusika. “Kuna nafasi kwa kila mtu katika hili,” anasema Rudolphi, “na tunamhitaji kila mtu katika hili.”
Hadithi hii ni ushirikiano kati ya jarida la Rotary na Reasons to be Cheerful, chombo kisicho cha faida cha uandishi wa habari wa suluhisho.
Hadithi hii ilichapishwa awali katika toleo la Septemba 2024 la Rotary magazine.