Mapema mwaka wa 2024, mwandishi wa jarida la Rotary alisafiri kwenda Afrika kuripoti kuhusu mpango mkubwa uliolenga kupunguza kiwango cha juu cha vifo vya akina mama nchini humo. Together for Healthy Families in Nigeria ilipokea ruzuku ya dola milioni 2 kutoka Rotary Programs of Scale ili kuongeza upatikanaji wa huduma bora za afya ya uzazi na kuhimiza matumizi yake. Mpango huo ulitekelezwa katika majimbo matatu ya Nigeria na Federal Capital Territory kwa matumaini kwamba ungeweza kupanuliwa baadaye.
Sasa takwimu za miaka miwili ya kwanza ya mpango huo wa miaka mitatu zimepatikana. Kufikia mwisho wa 2024, Together for Healthy Families in Nigeria ilikuwa imewafunza wahudumu 1,146 wa afya katika huduma ya dharura ya uzazi na watoto wachanga, huduma ya heshima kwa wajawazito, uingizaji wa data, na uhamasishaji wa jamii. Wahudumu wa ugani wa afya ya jamii walifanya takriban ziara 26,000 za nyumbani na kuongoza mijadala ya jamii iliyowafikia zaidi ya watu 36,000. Na idadi ya kujifungulia katika vituo vya afya vilivyoungwa mkono na mpango huo iliongezeka kwa hadi 35%.
Hapa chini, mwandishi wetu anatoa taswira ya karibu ya mpango huu wa kipekee.
Katika viunga vya Abuja, chini ya jua kali la Novemba, mwanamke mjamzito, akiegemea mkono wa rafiki yake, anajikokota kuvuka ua na kutoweka ndani ya kibanda cha matofali. Muda mfupi baadaye, kutoka ndani ya kibanda hicho, sauti za “Sukuma! Sukuma!” zinasikika. Dakika chache zaidi zinapita na wawili hao wanatokea tena, lakini sasa mwanamke huyo ameketi kwenye kiti cha magurudumu akisukumwa na rafiki yake. Mwanamke mwingine anatembea kando yao akiwa amembeba mtoto mchanga.
Mwanamke aliye kwenye kiti cha magurudumu yuko taabani. Kutoka upande wa pili wa ua, muuguzi anakimbia kumwelekea. “Kwa nini hukuja kwenye kituo cha afya kujifungua mtoto?” muuguzi analalamika huku akipima shinikizo la damu la mwanamke huyo. Wahudumu wengine wa afya wanakusanyika karibu. “Amepoteza damu nyingi,” muuguzi analia. “Hatutaki afe hapa.”
Jitihada zao za kumhudumia hazizai matunda. Mwanamke huyo anaanguka kwenye kiti cha magurudumu. Muuguzi anainua macho na kutoa onyo la kuchelewa. “Njia salama zaidi ni kujifungulia hospitalini,” anasema. “Mnaona yaliyompata mwanamke huyu? Tumempoteza. Tumempoteza!”
Kimya cha huzuni cha sekunde moja kinapita, kisha kutoka kila kona ya ua — kutoka kwa makumi ya watu walioketi chini ya maturubai ya bluu hadi kwa takriban watu 12 waliokusanyika kwenye kivuli cha mti mmoja pekee — kunatokea wimbi kubwa la makofi. Onyesho limefanikiwa sana.
Hivyo ndivyo hasa tukio hili katika ua wa Kituo cha Huduma ya Msingi ya Afya cha Kuchingoro lilivyokuwa: onyesho lililoandaliwa kwa manufaa ya takriban watu 200 waliokusanyika asubuhi hii nje ya mji mkuu wa Nigeria, Abuja. Muuguzi huyo si mwigizaji bali ni Victoria Okwute, mkuu wa wauguzi katika kituo hicho cha afya, na tukio lenyewe ni warsha inayoungwa mkono na Rotary iliyoandaliwa kushughulikia idadi ya juu ya vifo vinavyoandamana na kujifungua nchini Nigeria.
Hakuna nchi yenye visa vingi zaidi vya vifo vya uzazi kuliko Nigeria. Mwaka 2020, wanawake wajawazito na mama wapya 82,000 walikufa huko, karibu mara nne ya vifo vya uzazi nchini India, ambako ndiko kunakotokea idadi ya pili kwa ukubwa ya vifo hivyo.
Sababu mojawapo inayochangia? Asilimia 60 ya watoto huzaliwa nchini Nigeria nje ya kituo cha afya au hospitali, kumaanisha kwamba akina mama na wajawazito wako katika hatari kubwa zaidi matatizo yanapotokea. Nayo hutokea mara nyingi sana: Sababu kuu za vifo vya uzazi ni pamoja na kutokwa na damu nyingi baada ya kujifungua, uchungu wa kujifungua uliozuilika, na eklampsia, ambapo kifafa hutokea kutokana na tatizo linaloweza kusababisha shinikizo la juu la damu na uharibifu wa viungo. “Watu wengi huona [vifo hivyo] kama adhabu kutoka kwa miungu au aina fulani ya uchawi,” anasema mkunga Ashezi David Alu. “Lakini kwa hakika ni matokeo ya uzembe kutokana na usimamizi duni wa matatizo hayo.”
Kulia: Katika warsha iliyoungwa mkono na Rotary, wahudumu wa afya wanaeleza dalili za dharura kwa wajawazito. Kushoto: Victoria Okwute (kushoto) anaigiza katika tamthilia kuhusu umuhimu wa kujifungulia katika kituo cha afya.
Sasa ruzuku ya Programs of Scale ya dola milioni 2 kutoka The Rotary Foundation inashughulikia tatizo hili moja kwa moja. Lengo lake ni kupunguza vifo vya kina mama na watoto wachanga kwa asilimia 25 katika maeneo lengwa mwishoni mwa mpango wa miaka mitatu. Ikiwa inajulikana kama Together for Healthy Families in Nigeria, mpango huu unadhaminiwa na Rotary District 1860 (Ujerumani) kwa ushirikiano na Districts 9110, 9125, 9141, na 9142 (Nigeria), pamoja na Rotary Action Group for Reproductive, Maternal, and Child Health.
Ukiendelea katika maeneo lengwa ndani ya majimbo matatu ya Nigeria na Federal Capital Territory, mpango huu unajenga juu ya kazi ya awali ya wanachama wa Rotary nchini humo. Inatarajiwa kwamba, mara mpango utakapothibitisha ufanisi wake, utaigwa kote Nigeria na kwingineko. Muhimu zaidi, wanachama wa Rotary wanashirikiana na mashirika ya shirikisho na ya majimbo katika kutekeleza mpango huo ili kuhakikisha hatua hiyo na manufaa yake yanadumu muda mrefu zaidi kuliko miaka mitatu ya mzunguko wa ruzuku. “Mradi huu utazaa miradi mingine zaidi,” anasisitiza Toyosi Adebambo, meneja wa mpango huo.
Hapo awali Adebambo alitumia miaka 16 katika USAID na washirika wake wa utekelezaji katika majukumu kuanzia ufuatiliaji na tathmini, utawala na rasilimali watu, hadi usimamizi wa miradi. Alijiunga na Rotaract mwaka 2004 alipokuwa akisomea takwimu chuoni na baadaye akawa mwanachama wa Rotary E-Club of One Nigeria. Aliposikia kuhusu ruzuku ya Programs of Scale, aliomba kufanya kazi kwenye mpango huo. “Unapoanza kufikiria jinsi hali itakavyokuwa baada ya miaka 10, 20, unataka kuwepo ili kuhakikisha kweli inafanikiwa,” anasema. “Hakuna atakayefanya vizuri zaidi kuliko Mrotariani.”
Faith Gideon na Judith Anyah wanamtembelea Theresa Andrew mjamzito.
Baadaye siku hiyo, baada ya igizo la uwanjani, mhudumu wa afya wa jamii Faith Gideon anatoka katika kituo cha afya cha Kuchingoro akiwa amevaa aproni ya bluu yenye maneno “Together for Healthy Families” na kuendelea kupitia barabara kadhaa za udongo mwekundu kabla ya kufika nyumbani kwa Theresa Andrew.
Akiwa ameketi mbele ya Andrew, ambaye ana ujauzito wa miezi mitano wa mtoto wake wa kwanza, Gideon anamhimiza mama huyo mjamzito kutembelea kliniki mara tu anapoona dalili yoyote ya tatizo. “Ikiwa una matatizo yoyote,” anasema, “ikiwa kuna jambo lolote usiloelewa, ikiwa mtoto hachezi tumboni, chochote kile.”
Kisha Gideon anaendelea kueleza kuhusu hatari za malaria kwa wanawake wajawazito na kumpa Andrew chandarua. Pia anampa kifaa cha kujifungulia, ambacho kina shuka, sabuni, kamba ya kufungia kitovu, glavu za mpira, wembe na chachi. Moja ya sababu ambazo wanawake hutoa kwa kutokwenda kujifungulia kliniki ni mtazamo kwamba gharama huwa kubwa zaidi, kwa sababu mara nyingi wanatakiwa kuleta vifaa vyao wenyewe.
Gideon hufanya matembezi haya katika barabara za udongo mwekundu za jamii mara tatu kwa wiki ili kuwatembelea wanawake wajawazito na mama wapya. Yeye ni mmoja wa wahudumu wa afya wa jamii 84 ambao, katika muda wa siku mbili Julai iliyopita, walipata mafunzo kupitia mpango ulioungwa mkono na Rotary. Washiriki waliofanya vyema zaidi katika mafunzo haya watakuwa wakufunzi wao wenyewe, na kusaidia kupanua mpango huu zaidi.
Wahudumu hao wa afya walijifunza kuhusu mada mbalimbali ikiwa ni pamoja na huduma ya msingi kabla na baada ya kujifungua, matatizo ya ujauzito, rufaa za kliniki, hatari za kujifungulia nyumbani na mbinu za kisasa za upangaji uzazi. Walijifunza jinsi ya kuwaelimisha akina mama wajawazito na wapya kuhusu mada kama lishe wakati wa ujauzito, kunyonyesha, chanjo za utotoni na wakati wa kuanza kumpa mtoto vyakula vigumu.
Kulia: Mfanyakazi wa afya Melvina Tanze (kulia) anamkagua Nafisa Abubakar na mtoto wake, Halima Ode, wakati wa ziara ya kufikia nyumba kwa nyumba huko Nasarawa, Nigeria. Kushoto: Ziara za kufikia nyumba kwa nyumba zinazoungwa mkono na mpango huu zinahamasisha familia kutembelea vituo vya afya.
Waandaaji wa programu hapo awali walipanga ziara hizi za uhamasishaji zifanyike mara tatu kila robo mwaka; walibadilisha mkakati haraka walipotambua ufanisi wake. Sasa wahudumu wa afya huzunguka mara tatu kila wiki — jambo linalomaanisha kwamba, katika miezi yake mitatu ya kwanza, mpango huu ulivuka lengo lake la miaka mitatu kwa idadi ya ziara. “Tunapofika kwenye nyumba za watu, tunahusiana nao, tunazungumza nao,” Gideon anasema. “Hilo huwafanya wajisikie huru na kuwahimiza kuja kwenye kituo cha afya.”
Na yote haya ni kwa sababu ya kukutana kwa bahati katika hoteli moja huko California miaka 30 iliyopita.
Machi 1994, magavana wateule wa wilaya Emmanuel Adedolapo Lufadeju na Robert Zinser walianza mazungumzo walipokuwa California kwa ajili ya International Assembly ya kila mwaka ya Rotary. Lufadeju, ambaye sasa ni mwanachama wa Rotary Club of Ibadan-Jericho Metro, Nigeria, alieleza ziara aliyokuwa ameifanya hivi karibuni katika wodi ya wazazi ya hospitali nchini Nigeria; Zinser, mwanachama wa Rotary Club of Ludwigshafen-Rheinschanze, Germany, alisikiliza kwa makini. Mazungumzo hayo yalizindua ushirikiano wa miaka 30 kati ya wanachama wa Rotary wa Nigeria na Ujerumani waliokuwa wakifanya kazi kuboresha afya ya mama na mtoto na kuzaa Rotary Action Group for Reproductive, Maternal, and Child Health, na kuhitimisha kwa ruzuku ya hivi karibuni ya Programs of Scale ya dola milioni 2.
Njiani, wanachama wa Rotary walianza kuzingatia ukusanyaji wa data kuhusu vifo vya akina mama ili kubaini changamoto za ubora wa huduma na kusaidia kuamua ni afua zipi zilikuwa na maana zaidi. Kazi yao ya ufuatiliaji iliunganishwa katika mfumo wa afya wa Nigeria. Wanachama wa Rotary pia waliwaunga mkono maafisa wa serikali katika kuwasilisha muswada, uliopitishwa na Bunge la Nigeria mwaka 2021, uliohitaji utoaji wa taarifa sahihi kuhusu vifo vya akina mama. Kwa kuwa wanawake wengi nchini humo hujifungulia nje ya vituo vya matibabu, hapo awali hakukuwa na rekodi zozote zilizohifadhiwa kuhusu chanzo cha vifo vyao.
Mpango wa Together for Healthy Families in Nigeria unatazama viwango vya uzingatiaji wa utoaji huu wa taarifa, ukizingatia vituo katika majimbo matatu na Federal Capital Territory ambako mpango huo ulianzishwa. Katika robo ya kwanza ya 2023, ni asilimia 8 tu ya vituo vilivyokuwa vikitoa taarifa zao ipasavyo. Timu ilifanya mikutano na simu nyingi na viongozi wa serikali, na kufikia mwisho wa robo ya nne, walikuwa wameongeza kiwango hicho hadi asilimia 90. “Hatua inayofuata ni kuhusianisha data hii na ubora wa huduma na kuwa na majadiliano na mawaziri wa afya katika maeneo mbalimbali kuhusu tunachobaini na watakachofanya kurekebisha changamoto zozote,” Lufadeju anasema. “Kwa bahati nzuri tuna uhusiano mzuri.”
Emmanuel Adedolapo Lufadeju alianza kufanya kazi na Warotari wa Ujerumani katika juhudi za afya ya uzazi mwaka 1994.
Lufadeju, mwanachama wa Rotary tangu 1980, aliteuliwa kuwa mwenyekiti wa kamati ndogo ya uzazi salama ndani ya shirika la afya la Nigeria mnamo Agosti 2023. Jukumu lake lilisaidia kufungua milango kwa wanachama wa Rotary kutetea rasilimali za ziada. “Ninapoomba mkutano [na maafisa wa afya wa shirikisho], hawasemi hapana,” anasema Lufadeju. “Hawawezi kuniambia hawana muda, kwa sababu mimi ni mdau mkuu. Mimi ni sehemu muhimu ya mfumo wao.”
Katika National Primary Health Care Development Agency huko Abuja, Lufadeju anamsalimia kwa uchangamfu Chris Elemuwa, mkurugenzi wa shirika huyo wa uhamasishaji wa kijamii na maendeleo ya jamii. Lufadeju yuko hapa kuliomba shirika hilo lichukue wajibu wa mijadala ya jamii na data ya vifo vya akina mama na watoto. Sehemu ya mkakati wa timu ya programu ya Rotary si tu kutekeleza afua katika miaka mitatu ijayo, bali pia kuishawishi serikali izichukue kwa muda mrefu.
Lufadeju alikuwa amejaribu kwa miaka mingi kupata nafasi katika shirika hilo, ambalo linaunga mkono wahudumu wa afya wa jamii kote nchini. Hatimaye, wakati ruzuku ya Programs of Scale ilikuwa ikiandaliwa, alimtumia Elemuwa barua pepe na kuomba mkutano. “Tulijenga undugu wa kweli,” asema Lufadeju. “Kila tunachofanya kisingewezekana bila yeye.”
Siku mbili baada ya mkutano kati ya Lufadeju na Elemuwa, timu ya programu inafanya ziara nyingine ya utetezi, safari hii na Wizara ya Afya ya Nasarawa, jimbo lenye shughuli nyingi za kilimo kusini mashariki mwa Abuja. Kando ya upande mmoja wa meza ndefu ya mkutano wameketi wakurugenzi sita ndani ya wizara, watu wanaosimamia kila kitu kuanzia dawa na afya ya uzazi hadi — na hili ni muhimu — fedha na mipango. Upande wa pili wa meza wameketi timu ya programu ya Rotary.
Baada ya utani mchache na kubadilishana hotuba za pongezi, timu hizo mbili zinaanza kazi. Jimbo limeanza kutumia baadhi ya wafanyakazi wake kuongeza nguvu katika ziara za programu za kufikia watu majumbani, na maafisa wa serikali wanavutiwa na tathmini ya katikati ya kipindi ili kuona ni afua zipi zinaungwa mkono na data. Pia wanataka kujua wanapaswa kufanya nini tofauti sasa hivi katika jamii zilizo nje ya maeneo ya programu. Mkurugenzi wa fedha tayari anaangalia kuhakikisha kuwa vipengele vimewekwa tayari kwa wakati programu ya Rotary itakapokamilika. “Tunataka waichukue, na njia pekee wanayoweza kuichukua ni kuipachika katika programu ya jimbo na kuitengea bajeti,” anaeleza Lufadeju.
Wanachama wa Rotary (kutoka kushoto) Toyosi Adebambo na Emmanuel Adedolapo Lufadeju katika jumba la kiongozi wa jadi katika jimbo la Ekiti.
Timu ya programu ya Rotary pia inafanya kazi sawa ya utetezi katika ngazi ya jamii, ikifanya kazi na viongozi wa dini, wa kimila, wa vijana na wa biashara wa maeneo husika na kuwauliza wangependa kuona nini. “Mfalme na chifu wa kila eneo wameanza kuzungumza kuhusu jinsi ya kutusaidia,” anakumbuka Adebambo, meneja wa programu. “Sasa si swali tena la kama watatusaidia.”
Ziara ya Kituo cha Afya ya Msingi cha Wamba Road katika Akwanga, jimbo la Nasarawa, inaonyesha mpango wa Programs of Scale ukifanya kazi. Kama sehemu ya programu, wanawake wajawazito wamepangwa katika makundi kulingana na tarehe zao za kujifungua, na wanachama wa makundi hayo hukutana kliniki kwa kila mojawapo ya ziara zao saba za kabla ya kujifungua.
Utafiti unaunga mkono aina hii ya mtazamo wa huduma ya kabla ya kujifungua kwa vikundi. Unajenga hisia ya urafiki wa kijamii miongoni mwa wanawake hao, jambo linalosisitiza zaidi umuhimu wa kuendelea na ziara zao za kabla ya kujifungua. Jambo la kushangaza ni kwamba hata idadi ya wanawake wanaokuja kliniki inapoongezeka, uwezo wa kutekeleza kazi kadhaa kwa pamoja unapunguza mzigo wa kazi kwa wafanyakazi wa kliniki.
Wakati programu ilipoanza, kituo hiki kilipokea takriban ziara 75 za kabla ya kujifungua kwa mwezi. Katika miezi sita ya kwanza ya utekelezaji wa programu, idadi hiyo iliongezeka hadi takriban 185. Sehemu ya programu ya uhamasishaji wa jamii ilianza mwezi Juni, na baada ya hapo, ziara ziliongezeka kwa kasi hadi takriban 570 kwa mwezi. Si wanawake wote wanaokuja katika kliniki za kabla ya kujifungua wanaojifungulia katika vituo hivyo, lakini bado viwango hivyo vinaongezeka, vikikua katika miezi mitatu kutoka asilimia 18 ya wanaohudhuria huduma za kabla ya kujifungua hadi asilimia 66. Huduma za baada ya kujifungua, ikiwemo chanjo, zilipanda kutoka asilimia 2 ya wanaohudhuria hadi asilimia 70. “Athari yake ni kubwa,” Adebambo anasema. “Hiyo ndiyo sehemu ya kufurahisha.”
Charity James (kushoto) na Ashezi David Alu wanachunguza vifaa vilivyotolewa kupitia programu hiyo.
Charity James na Sabina Gyado, wauguzi wanaosaidia kuhudumu katika kliniki hiyo, hutoa mafaili yenye mtaala wa kila moja ya ziara saba, ukiwa na mada kama vile upangaji uzazi, kutokwa damu nyingi, kujifungua kabla ya wakati, na utunzaji wa mtoto mchanga. Pia kuna maelezo ya wawezeshaji pamoja na michoro rahisi inayosaidia kusisitiza hoja fulani kwa wanawake wanaohudhuria. Mchoro mmoja unaonyesha picha ya mtoto mwenye kitovu kilichowashwa. “Tunasistiza kwamba ukiona kitovu cha moto na chekundu, njoo hospitalini,” James anasema. “Ikiwa ni jirani yako, mpeleke huko.”
Katika chumba cha kujifungulia cha kliniki hiyo, balbu ya taa inachomoza kutoka ukutani juu ya kaunta iliyo karibu na mojawapo ya vitanda vya hospitali. Kifaa hicho, kilichotolewa kama sehemu ya Together for Healthy Families in Nigeria, huwafanya watoto wachanga wabaki na joto, kama incubator, wanaposafishwa na mama zao wanapopona. “Hutaona hiki katika vituo vingine vya msingi vya afya katika jimbo la Nasarawa,” anasema Ashezi David Alu, anayefanya kazi katika mpango wa Rotary kama mkunga mkuu wa jimbo hilo. Karibu na kaunta kuna kabati lenye vifaa vya matibabu — kama vile vitamini A, marhamu ya macho, vitamini K, na mahitaji mengine muhimu — ambavyo vililetwa na mpango huo.
Kwa kawaida serikali ya Nigeria imetenga bajeti ndogo kwa sekta ya afya, hali iliyosababisha miundombinu duni na upungufu wa wahudumu wenye ujuzi pamoja na vifaa. Utafiti unaonyesha kuwa ubora duni wa huduma, badala ya ukosefu wa upatikanaji wa kliniki ya afya, ndio unaochangia zaidi vifo vya akina mama na watoto wachanga duniani. Ili kuziba pengo hili, mpango unaoungwa mkono na Programs of Scale unatoa mafunzo kwa wahudumu wa afya kuhusu huduma za dharura za uzazi na utunzaji wa watoto wachanga. Waandaaji wa mpango tangu wakati huo wamesikia simulizi za wahudumu wa afya wakitumia ujuzi wao mpya kuwahuisha watoto waliopata asfiksia, au ukosefu wa oksijeni, wakati wa kuzaliwa. Katika robo ya tatu ya mwaka 2023 pekee, wahudumu 210 wa afya katika majimbo matatu na eneo la mji mkuu linalohudumiwa na mpango huo walipokea mafunzo haya.
Wahudumu wa afya pia walipata mafunzo kuhusu huduma ya uzazi yenye heshima, ambayo inasisitiza haki za wanawake, watoto, na familia zao, na kuwawezesha wanawake kufurahia mapendeleo yao binafsi na ya kitamaduni ya kujifungua huku bado wakipokea huduma bora. Zaidi ya hayo, wahudumu wa afya pia walishauriwa kuhusu jinsi ya kujibu katika hali zenye hisia kali. “Wahudumu wa afya huwa mstari wa mbele kila wakati katika hili,” Adebambo anasema. “Tunawafunza jinsi ya kuitikia na kuwajibu watu.”
Ashezi David Alu anazungumza katika mdahalo wa jamii katika Kituo cha Afya cha Msingi cha Gwanje.
Tukio tofauti kabisa linaendelea nje ya Kituo cha Afya cha Msingi cha Gwanje kilicho karibu, ambako mamia kadhaa ya watu wamekusanyika, wakikaa kivulini: vijana, wanawake wajawazito, na wanawake walio na watoto wao chini ya mahema yenye mistari katikati; wanaume chini ya mti wa embe upande wa kushoto wa wanawake; na baadhi ya wavulana wakijisitiri chini ya nguzo ya tanki la maji upande wao wa kulia. Mashamba ya mahindi yanatikisika nyuma ya kuta za zege za eneo hilo.
Umuhimu wa kuwajumuisha wanawake na wanaume unaonekana wazi mada ya upangaji uzazi inapojitokeza. Umati unacheka wakati mhudumu wa afya anatoa mfano wa uume wa mbao kutoka kwenye ndoo iliyoandikwa “demonstration.” Wavulana, ambao hadi wakati huo walikuwa wamekaa tu, wanakaza macho mara moja, macho yakiwa makubwa, wanapotazama akionyesha jinsi ya kutumia kondomu ya kiume. Baadaye, wakati wa kipindi cha maswali na majibu, mwanamke mwenye watoto sita anasema angependa kujaribu upangaji uzazi, lakini mume wake anakataa kumruhusu. “Yuko hapa?” anauliza mwezeshaji. “Ndiyo, yuko hapa. Pale!” anaonyesha. Kwa mara nyingine, umati unalipuka kwa kicheko. Mwezeshaji anakataa kutoa jibu la moja kwa moja, akisema huu ni mjadala unaopaswa kufanyika katika ngazi ya familia.
Watafiti wametambua misingi minne inayoongeza hatari ya vifo vya akina mama: kupata ujauzito mara nyingi sana au ukiwa mdogo sana, mkubwa sana, au muda mfupi sana baada ya ujauzito wako wa mwisho. Uzazi wa mpango hushughulikia yote manne. “Tunachofanya katika upangaji uzazi ni kumpa mwanamke muda wa kurejesha nguvu zake, kutoa nafasi ili watoto walioko nyumbani watunzwe vizuri,” Alu anasema, “ili mimba zinazofuata ziwe salama kwake.”
Lengo la kitaifa la Nigeria ni kwamba asilimia 27 ya wanawake wa nchi hiyo walio katika umri wa kuzaa watumie mbinu za kisasa za uzazi wa mpango, lakini kwa sasa ni asilimia 14 tu ya wanawake wanaofanya hivyo. “Tunawaelimisha watu wajue tofauti kati ya kupanga nafasi za kuzaa watoto na kutokuzaa kabisa,” Alu anasema.
Wakati mazungumzo ya jamii ya kliniki yanakaribia kumalizika, sauti ya ngoma zinazopigwa na honi zinazolia inasikika hewani. Wacheza ngoma waliovaa vikuku vya mbegu miguuni wanakanyaga na kutikisika kufuatana na mpigo. Umati unasogea karibu zaidi kutazama na kujiunga, na wanapofanya hivyo, duara la wachezaji linapanuka na kudunda kwa nguvu. Akiwa hawezi kujizuia, Lufadeju anaacha hali yake ya kitaaluma na kuingia katika umati, akiwa mshiriki mwingine wa Rotary anayechangia ishara hii hai ya mzunguko wa maisha.
Jifunze zaidi kuhusu jinsi Rotary inavyofanya kazi kusaidia mama na watoto duniani kote.
Hili ni toleo lililofupishwa la simulizi ambalo lilichapishwa awali katika toleo la Aprili 2024 la jarida la Rotary.