Baada ya kufanikiwa kujenga uwepo katika Great Britain na Ireland, Rotary ilipanua wigo wake hadi bara la Ulaya kwa kupewa hati kwa klabu moja huko Madrid, Spain, siku ya Mwaka Mpya 1921.

Ili kuianzisha klabu hiyo, sekretarieti ilikuwa imewasiliana na Warotari huko Havana, Cuba, ili kupata pendekezo la mtu ambaye angefaa kuipanga nchini Spain. Wanachama wa Havana walipendekeza Angel Cuesta, mfanyabiashara mkubwa wa sigara mwenye asili ya Spain ambaye pia alikuwa amesaidia kuanzisha klabu nchini Cuba. Akiwa sasa anaishi Tampa, Florida, USA, aliteuliwa kuwa mwakilishi maalum mwaka 1920. Cuesta alisafiri kwenda Spain, na akifanya kazi pamoja na Ely Palmer, balozi wa Marekani katika mji mkuu wa Spain, aliongoza mkutano wa maandalizi mwezi Oktoba 1920.

Kutokana na kuwapo kwa watu wengi wenye sifa bora wanaoweza kuwa wanachama huko Madrid, kikundi cha waandaaji kilitaka kukuza klabu hizo kwa haraka na kikaomba sekretarieti iwape msamaha kutoka sera ya ukuaji wa polepole ambayo nchi na maeneo ya awali yalitumia. Lakini sekretarieti iliamini kwa dhati kwamba ili kufikia uwezo kamili wa eneo hilo, mbinu ya wastani zaidi ya ukuaji ilikuwa bora.

Zaidi ya Madrid

Cuesta aliamini kwamba mara tu klabu ya Madrid ingekuwa imara na dhana ya Rotary ya huduma ingebainika zaidi nchini Spain, ingekuwa rahisi kuanzisha klabu Barcelona. Klabu ya huko ilipewa hati mwezi Aprili 1922. Klabu ya Zaragoza ilifuata mwezi Desemba 1925, kisha klabu ya San Sebastián mwezi Februari 1926.

Hamasa ya Rotary nchini Spain iliendelea kukua. Vilabu vya Rotary vya Spain vilifanya mkutano wao wa kwanza huko Barcelona mwaka 1928. Mwishoni mwa miaka ya 1920, klabu ya Barcelona ilikuza uelewano wa kimataifa kwa kuandaa mpango wake wa kwanza wa ubadilishanaji wa vijana, shughuli ambayo ilikuwa inaanza kuenea katika ulimwengu wa Rotary wakati huo na inaendelea hadi leo. Wanachama wa Barcelona waliwakaribisha wana wa Warotari wa London kwa kukaa kwa wiki moja katika eneo la Catalonia nchini Spain, ambako walishuhudia sekta za viwanda, shughuli za kitamaduni, na maisha ya nyumbani ya familia za kawaida za Kihispania.

Mwaka 1929-30, Bodi ya Wakurugenzi ya Rotary International ilijumuisha Mhispania wake wa kwanza. Mhispania mwingine aliketi kwenye bodi mwaka 1935-36.

Kuzuka kwa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Spain mwaka 1936 na kupanda kwa Francisco Franco madarakani kulisimamisha haraka upanuzi wa Rotary nchini humo. Utawala wa Franco uliwatesa waliodhaniwa kuwa “maadui wa dola,” na kauli dhidi ya Rotary zilienea sana. Mwaka 1936, Rotary ilipigwa marufuku. Kwa sababu vilabu havikuweza kufanya kazi, vilabu 28 vya nchi hiyo vilikatishwa rasmi uanachama wao katika Rotary mwaka 1940.

Rotary yajitokeza tena nchini Spain

Baada ya kifo cha Franco mwaka 1975 na kurejea kwa demokrasia mwishoni mwa miaka ya 1970, vilabu vya Rotary vilianza kujitokeza tena kote nchini Spain, kuanzia Madrid.

Mwaka 1976, kundi moja huko Madrid lilijitolea kuanzisha upya Rotary na likaanza kukutana bila rasmi kama klabu ya Rotary. Wakati huo, ilikuwa lazima kushirikiana na serikali ya Spain kabla ya kujiunga na Rotary International. Mwezi Mei wa mwaka huo, Rais wa RI Ernesto Imbassahy de Mello na Makamu wa Rais Bernardo Guzmán walisafiri kwenda Spain. Pamoja na Jaime Enseñat, rais wa klabu mpya ya Madrid, na Warotari wengine wa Spain, walipata heshima ya kupokelewa na Mfalme Juan Carlos de Borbón.

Mwaka uliofuata, Guzmán alihudumu kama mwakilishi maalum wa Rotary kuandaa klabu ya Madrid. Ilipewa hati rasmi tarehe 6 Juni 1977, lakini kwa kuzingatia sababu ya kufungwa kwake, baadaye ilipewa tarehe ya hati ya nyuma ya mwaka 1921. Rotary ilisherehekea kurejea kwake kwa kusaini hati na uwasilishaji katika Mkutano wa Rotary International wa mwaka 1977.

Kote katika bara

Wakati Rotary ilikuwa inakua nchini Spain kabla ya vita, wanachama pia walifanya kazi pamoja na viongozi wa Rotary International kuanzisha vilabu mahali pengine barani Ulaya.

Mwezi Aprili 1920, Mrotari E.J. Felt wa Tacoma, Washington, USA, alikwenda Paris, France, kuweka msingi wa klabu imara huko. Alitambua wanachama watarajiwa wa eneo hilo na kwa kushauriana na J.E. Lloyd Barnes, mwanachama wa Rotary Club of Liverpool, England, na rais wa British Association of Rotary Clubs (sasa RIBI). Baada ya kifo cha Felt, Rotary ilimteua John Bain Taylor wa London kuwasaidia viongozi wa biashara wa Paris kukamilisha kuandaliwa kwa klabu hiyo. Rotary Club of Paris ilipewa hati tarehe 1 Aprili 1921.

Baadhi ya mwanzo mwingine wa kwanza barani Ulaya unajumuisha vilabu hivi vya Rotary, vilivyoorodheshwa pamoja na tarehe zao za hati za RI:

• København, Denmark — 3 Agosti 1922
• Oostende, Belgium — 29 Agosti 1923
• Milano, Italy — 19 Desemba 1923
• Zürich, Switzerland — 23 Mei 1924
• Praha, Czech Republic — 19 Oktoba 1925
• Wien, Austria — 19 Oktoba 1925
• Lisboa, Portugal — 23 Januari 1926
• Hamburg, Germany — 8 Oktoba 1927

Vita vya Pili vya Dunia vililazimisha vilabu vingi barani Ulaya kufungwa. Kama ilivyokuwa kwa vilabu vya Spain, vilabu hivi vilirejea kwa fahari baada ya vita.